می دانی.....

یک وقت هایی باید روی یک تکه کاغذ بنویسی

: تـعطیــل است....

و بچسبانی پشت شیشه ی افـکارت...

باید به خودت استراحت بدهی...

دراز بکشی...

دست هایت را زیر سرت بگذاری...

به آسمان خیره شوی...

و بی خیال ســوت بزنی...

در دلـت بخنــدی به تمام افـکاری که پشت

شیشه ی ذهنت صف کشیده اند...

آن وقت با خودت بگویـی بگذار منتـظـر بمانند!!

---

حسین پناهی

امروز را در کارگاه کوچک اش سپری کردم ، کارگاهی که عطر چوب میداد و حس طراوت جنگل.

 به دور از دغدغه های زندگی شهر نشینی استاد رسول یعقوبی معروف به رسول خراط مشغول به کار است

 

متولد 1330 است  و از 9 سالگی هنر زیبای خراطی را به عنوان حرفه برگزیده!بیشتر عمرش را در پیرسرای رشت *خراطی کرده!

 مرا دخترم خطاب میکرد و با ذوق روش کارش را توضیح میداد!

کارگاه اش پر است از تراشه های چوب ، همیشه رادیو قدیمی کارگاهش روشن است و شبکه پیام گوش میدهد آدم زنده دلی است. هر گوشه ای را که نگاه کنی اثری از او به  جا مانده: پایه های میز ،ظروف تزئینی  ،عصا، دستگیره در و .... و.....اجازه میدهد عکس بگیرم از همه جا از روش کارش !برایم گلدان کوچکی به رسم یادگار درست میکند و من مرحله به مرحله هنرش را ثبت میکنم .

هفته گذشته چند سفارش به استاد داده بودم آدم خوش قولی است همه را برایم آماده کرده بود ..دلش میخواست کارهایش را بعد از  منبت شدن ببیند قول دادم کارها را نشانش بدهم...میان کارش یادم میآید دسته مغارم اذیتم میکند نمونه اش را نشان استاد میدهم و خیلی سریع برایم یک دسته مغار زیبا میسازد...وای خدا من!من عاشق خراطی ام!

---

پ ن:

خراطی شیوه‌ای از تولید محصولات چوبی است که طی آن و توسط ابزار و وسایل مختلف و عمدتاً به وسیلهٔ دستگاه خراطی اشیایی نظیر قلیان، گهواره، پایهٔ آباژور و ظروف مختلف ساخته و پرداخته می‌شود.^[۱] خراطی ساختن اشیا از چوب است که سابقه‌ای بسیار طولانی دارد. بقایای نقش برجسته‌های کاخ داریوش در تخت جمشید نشان می‌دهد که تخت و چهار پایه و عودسوز آن به شیوهٔ خراطی تهیه شده‌است.شاردن جهانگرد فرانسوی نیز تحت تاثیر مهارت خراطان ایران قرار گرفته و سخن گفته‌است. حرفه خراطی از هنرهای مکانیکی است که ایرانیان توانسته‌اند از آن به خوبی بهره برداری کنند.^[۲]

خراطی چوب یکی از صنایع دستی سنتی ایران است که از زمانهای قدیم در این مرز و بوم رواج داشته و به طور معمول در مناطقی از کشور که چوب در آنجا بیشتر یافت می‌شود رایج است. در هنر خراطی اشیاء به صورت متقارن ساخته می‌شود اغلب از چوبهای نرم و اندکی مرطوب برای این کار استفاده می‌کنند. هنر خراطی از تراش و شکل بخشیدن به چوب در اثر حرکت دورانی دستگاه خراطی حاصل می‌شود. سابق بر این دستگاه خراطی مشتمل برچند ابزار دستی بود که از چوب ساخته و پرداخته می‌شد در حال حاضر این دستگاه علاوه بر تغییر شکل ظاهریش ازدو بازوی فلزی تشکیل شده‌است که با قرار گرفتن ومحکم شدن حجم چوبی میان آنها، وبا چرخش چوب حول یک محور کار و با استفاده از میله‌های فلزی (مغار))هر کدام درایجاد فرو رفتگی یا خراشیدگی خاصی استفاده می‌شوند(بر حجم چوبی، شکل مورد نظر را ایجاد می‌نمایند

چوب هاي قرمز

قرمز روشن: راش، كيكم، رزوود ، راش.

قرمز تيره: رزوود ، ماهگوني، آكاژو،جگ(يكا) ، راش .

قرمز مايل به قهوه اي: عناب، پسته، سرخدار، گيلاس، وج، چنار، سرخدار، بقم.

قرمز مايل به نارنجي: جگ، عناب ،سرخدار.

قرمز مايل به صورتي: گلابي.

قرمز مايل بنفش: جگ، آكاژو.

:

چوب هاي قهوه اي

قهوه اي روشن:گردو ،سنجد، كيكم، توت،پسته وحشي، بلندمازو، افرا، كنار، جگ، بلوط، زردآلو ،شير دار،

ملچ ،آزاد ،شاه چوب .

قهوه اي تيره: عناب، بلندمازو، فوفل ،گردو، گردوسوخته، قصوان، فوفل.

قهوهاي مايل به صورتي:صندل.

قهوهاي مايل به قرمز:ماهاگوني، گلابي، توت، ملچ، سنجد، قصوان، بقم، بلوط.

قهوه اي طلايي: اقاقيا.

قهوه اي مايل به زرد: زيتون، پسته وحشي ، سنجد.

قهوه اي مايل به نارنجي: گيلاس، سنجد، سرخدار.

قهوه اي مايل به سبز :ساج، اقاقيا.

چوبهاي طلايي

طلايي: سرو، آزاد، ون.

چوب هاي بنفش

بنفش: پادوك.

چوب هاي سفيد

سفيد :نارنج ، صنوبر، شيردار، چنار،تبريزي ،افرا.

سفيد مايل به شكري: افراي كوهستاني، گردو.

سفيد مايل به كرم با رگه هاي سياه: ممرز.

سفيد مايل به زرد وطوسي: نارنج ، عرعر.

سفيد مايل به زرد:عرعر، عناب، افراي چشم پرنده، افراي صحرايي، ون.

سفيد مايل به قرمز:افراي چشم پرنده.

سفيد مايل به صورتي: كيكم.

چوب هاي صورتي

صورتي روشن: كرات، انجير، اكليپتوس، راش، نمدار.

صورتي تيره: كرات.

صورتي كدر: توسكاي ييلاقي، توسكاي قشلاقي،نمدار.

صورتي مايل به خاكستري: چنار.

چوب هاي نارنجي

نارنجي:عناب، زردآلو.

نارنجي مايل به زرد: توسكاي قشلاقي

نارنجي متمايل به خاكستري:عرعر.

چوب هاي زرد

زرد: ماهاگوني، زرشك، عناب، ليمو، گيلاس، صندل، شمشاد، توت، نارنج، سرو، سرخدار ، سنجد، زيتون .

زرد مايل به سبز: زرشك، ليمو، صندل، اقاقيا.

زرد مايل به قهوه اي: سرو.

زرد مايل به كرم با رگه هاي خاكستري: شمشاد ،زرشك.

چوب هاي سبز

زيتوني: اقاقيا، زبان گنجشك زيتوني، زيتون.

سبز: اقاقيا.

سبز مايل به قهوه اي: اقاقيا.

چوب هاي سياه

سياه: آبنوس، گردو سوخته، ا فرا، فوفل.

چوب هاي خاكستري

خاكستري روشن: گردو ، گلابي، شيردار، داغداغان، عرعر، نارنج، پرتقال، خرمالو.

خاكستري تيره: گردو، ملج، داغداغان، عرعر.

خاكستري مايل به قهوه اي: ملج، گردو، شير دار.

چوب هاي كرم

كرم روشن: كيكم، سرخدار،گردو، نارنج .

كرم تيره: ملچ .

كرم مايل به قهوه اي: گردو.

كرم مايل به فندقي: چنار

كرم مايل به صورتي: گلابي

چوب های مورد استفاده در این طرح:گردو،گردوی سوخته و نارنج به قطر 10 میلی متر است برای زیر کار از سه لایه صنوبر استفاده کردم...کمی از مراحل کار و الگو برای دانلود را در ادامه ببینید....

سر هم شده کار بعد از بتونه کاری و چسب

کار بعد از سنباده خوردن توسط دستگاه

در این مرحله خطوط میانی کار را توسط کاتر از چوب گردو به ضخامت دو میلی متر در آوردم

به دلیل شکننده بودن گردو بهترین روش استفاده از ضربه چکش بروی کاتر است ببینید

چینش گره ها از نزدیک

و این هم کار تمام شده در انتظار رنگ  ...

برای دانلود الگو کلیک  کنید

این مشبک را مدت ها پیش از چوب گردو ساختم ...ترجیحا از چوب 10 میل به بالا استفاده کنید ...کامل شده کار را به زودی برای نمایش خواهم گذاشت

الگو و نمونه کار را در ادامه ببینید

سرانجام بعد از مدت ها انتظار استاد عزیزم مجوز کار با مغار بزرگ را دادند...!جدا از مچ دردی که برایم یادگار ماند تجربه جالبی بود...قرار شد آن میز که در پست قبل قرار بود با مغار کوچک کار کنم را با مغار بزرگ و چکش شروع کنم!!البته به شرط ساخت این استوانه که بعدا قرار است شمع شود!این من و اولین تجربه کارم به گزارش تصویر

به پیشنهاد استاد چوبی مکعب مستطیل از ون برای کار انتخاب شد

دو سر چوب را دایره رسم کردم و

دو دایره را با خطوطی موازی به هم وصل کردم و

کار را لای گیره بستم و

از کنار خطوط رسم شده با ضربه های منظم مغار و چکش شروع به بار برداری کردم تا کار  کاملا گرد شد

و تمیز کاری ....

این هم استوانه ما آماده برای جلسه بعدی آموزشم!!این  پست هم ادامه دارد!!

در ادامه پست قبل ....

اغلب برای برش مشبک ها از دستگاه اره مویی برقی استفاده میکنم که مفصلا در خصوص این دستگاه بعدا توضیح خواهم داد....دستگاه من ماکیتا است اما متاسفانه تیغ های خود دستگاه معمولا پیدا نمیشود برای همین از مشابه چینی اش با مارک آینهل استفاده میکنم اگر هم هیچ کدام از این ها نباشد تیغ پاملخی اره مویی دستی را روی دستگاهم میبندم...

بسته تیغ های مخصوص دستگاه 5 تایی است با این دندانه ها

بعد از سوراخ کاری نوبت دور بری کار است

و بعد تیغ را از داخل حفره ها عبور داده و  برش میزنیم

تمام قسمت هایی که نیاز به خالی شدن دارند را خالی میکنیم

این هم پایان کار امروز

---

چند روز پیش  از استاد ابراهیم پور عزیزدرخواست طرحی برای میز منبت کردم که ایشان زحمت کشیدند و مثل همیشه مرا مورد لطف قرار دادند...این بار به درخواست یکی از دوستان از کلیه مراحل کار گزارش تصویری تهیه خواهم کرد و به مرور  آپ میکنم....

برای این کار  چوب گردوی به ضخامت 15 میل و ابعاد 37*37 انتخاب کردم

طرح را به وسیله کاربن روی چوب منتقل میکنیم و

من برای ثابت ماندن الگو معمولا دور کار را میخ میزنم

چون در منبت با مغار کوچک طرح با دست زیاد در تماس است و نقش ها زود محو میشنود یک بار دیگر طرح را با خودکار یا روان نویس پر رنگ کرده و قسمت های مشکل دار را اصلاح میکنیم

---

پ ن: ادامه دارد....................